مگس سفید (سفید بالک): علائم، بهترین سم و راهکار تضمینی

اگر پاسخ شما به سوالات زیر مثبت است است، احتمالا با یکی از مخرب ترین آفت های گلخانه ای یعنی مگس سفید روبرو هستید.

آیا برگ بوته های گوجه فرنگی شما لکه دار و چسبناک شده؟

 آیا با تکان دادن بوته، ابری از حشرات ریز سفید رنگ پرواز می کنند؟

 در این مقاله به سوالاتی مانند مگس سفید چه خسارت هایی به گوجه فرنگی میزند و بهترین سم برای مگس سفید گلخانه کدام است، پاسخ و به شما برای کنترل این آفت یک راهکار کامل می دهیم.

مگس سفید چیست و چرا خطرناک است؟

مگس سفید یا سفید بالک، حشره ای بسیار ریز از خانواده آلی رودیده است که از شیره گیاه تغذیه می کند. این آفت به دلیل سرعت بالای تکثیر، مقاومت بالا در برابر برخی سموم و توانایی در انتقال بیماری های ویروسی، یکی از تهدیدهای جدی برای محصولاتی مانند گوجه فرنگی، خیار، فلفل و بسیاری از گیاهان زینتی محسوب می شود. جمعیت این آفت در شرایط گلخانه ای، به دلیل نبود برخی عوامل طبیعی و دمای مناسب، بسیار سریع تر از مزرعه رشد می کند.

چرخه زندگی مگس سفید در ۴ مرحله

• تخم: به صورت ریز و بیضی شکل در زیر برگ ها قرار می گیرد.
• پوره: از تخم خارج شده و شروع به تغذیه از شیره گیاهی می کند
• پوره سنین بعد: بی حرکت شده و شبیه به یک لکه کوچک روی برگ دیده می شود
• بالغ: حشره کامل بالدار که قادر است پرواز کند و مجددا تخم ریزی کند.

نکته مهم این است که شرایط ایده آل برای تکثیر سریع مگس سفید و شروع دوره طغیان آن،  دمای بین ۲۵ تا ۳۰ درجه سانتی گراد است. در این بازه دمایی، چرخه زندگی آفت کوتاه تر و جمعیت آن به سرعت چند برابر می شود.

بهترین سم مگس سفید گلخانه و مزرعه

انتخاب سم مناسب بر اساس مرحله رشد آفت و نوع اثر سم، مهم ترین عامل در موفقیت برنامه کنترل مگس سفید است. در ادامه به معرفی سه سم پرکاربرد می پردازیم.

تری کلروفن

تری کلروفن یک سم با اثر تماسی و گوارشی است که اغلب برای کنترل حشرات کامل و پوره های سنین پایین کاربرد دارد. اثر این سم روی سطح برگ است و برای مواجهه مستقیم با آفت مناسب است. نکته کاربردی این است که محلول پاشی باید به گونه ای انجام شود که محل اصلی استقرار آفت که زیر برگ ها است، به طور کامل پوشش داده شود.

دینوتفوران

دینوتفوران که از دسته سموم سیستمیک است، به این معنی است که پس از جذب توسط گیاه، در تمام بافت های آن پخش می شود و حتی آفاتی که مستقیما با محلول تماس پیدا نکرده اند را از بین می برد. این سم برای کنترل جمعیت حشرات بالغ و همچنین پوره نیز مؤثر است و به دلیل ماندگاری نسبی، فاصله سم پاشی را افزایش می دهد.

دیکلرووس

دیکلرووس سمی است که با اثر تنفسی و تماسی به سرعت روی حشرات کامل اثر می گذارد. این سم بیشتر برای کاهش سریع جمعیت مگس سفید بالغ در مواقع طغیان استفاده می شود. به دلیل تبخیر نسبتا زیاد تکرار مصرف آن در فواصل کوتاه تر نسبت به سموم سیستمیک اهمیت دارد.

علائم مگس سفید روی بوته

• پرواز دسته جمعی حشرات ریز سفید رنگ با تکان دادن بوته
• وجود ماده چسبناک روی سطح برگ 
• زرد شدن و ضعیف شدن تدریجی برگ 
• لکه های ریز سفید رنگ یا کرم رنگ در زیر برگ ها
• رشد لایه های سیاه رنگ روی سطح برگ در موارد پیشرفته

خسارت های اصلی مگس سفید

• مکیدن شیره و در نتیجه ضعف بوته
• عسلک و کپک دوده ای
• کمتر شدن کیفیت میوه
• انتقال ویروس؛ مگس سفید یک ناقل اصلی برای بعضی بیماری های ویروسی خطرناک در محصولات صیفی و جالیزی محسوب می شود

راه های پیشگیری قبل از شیوع

• نصب توری ضد حشره در ورودی و منافذ گلخانه
• استفاده از کارت های زرد چسبناک برای شکار حشرات بالغ
• حذف علف های هرز اطراف مزرعه و گلخانه که میزبان آفت هستند
• بازدید دقیق نشاها قبل از انتقال به گلخانه یا مزرعه 

نکات سم مگس سفید برای گوجه فرنگی

گوجه فرنگی نسبت به بعضی از سموم حساسیت بیشتری دارد و انتخاب نادرست نوع سم یا دوز نامناسب می تواند به برگ ها و میوه ها آسیب برساند. فاصله زمانی مناسب بین آخرین سم پاشی و برداشت محصول نیز از اهمیت بالایی برخوردار است، چرا که گوجه فرنگی معمولا در فواصل کوتاه برداشت می شود و باقیمانده سموم می تواند سلامت مصرف کننده محصول را تحت تاثیر قرار دهد.

جلوگیری از ایجاد سفید بالک

یک راهکار مناسب کمتر شناخته شده، تقویت بوته با اسیدآمینه است. بوته ای که از نظر تغذیه ای در وضعیت مطلوبی قرار دارد، مقاومت طبیعی بالاتری در مقابل تنش ناشی از تغذیه آفت و همچنین شیوع بیماری های ویروسی منتقل شده توسط آن دارد. تغذیه متعادل، بخشی جدایی ناپذیر از یک برنامه کنترل آفت موفق محسوب می شود.

زمان بندی مناسب سم پاشی مگس سفید

سم پاشی در ساعات گرم روز به دلیل احتمال سوختگی برگ ها و تبخیر سریع محلول توصیه نمی شود.

سوالات متداول

آیا مگس سفید فقط روی گوجه فرنگی دیده می شود؟
خیر، این آفت بر طیف گسترده ای از گیاهان زراعی و زینتی از جمله خیار، فلفل و کلم اثر می گذارد.

آیا یک نوع سم برای کنترل کامل مگس سفید کافی است؟
به دلیل مقاومت بالای این آفت، ترکیب چند روش کنترل و تناوب سموم توصیه می شود.

بهترین زمان برای شروع اقدامات پیشگیرانه چه زمانی است؟
قبل از انتقال نشا به گلخانه یا مزرعه اصلی، بهترین زمان برای شروع پیشگیری از آفت است.

جمع بندی

مگس سفید آفتی می باشد که در صورت غفلت، خسارت های جدی به محصول وارد می کند. تشخیص به موقع علائم، انتخاب نوع سم مناسب بر اساس مرحله رشد آفت و رعایت اصول پیشگیری، ارکان اصلی یک برنامه کنترل موفق هستند. ترکیب این روش ها با تقویت تغذیه بوته، بهترین نتیجه را در پی خواهد داشت.